KalendarzRolników.pl
PARTNERZY PORTALU
  • Partner serwisu Kujawsko-Pomorski Ośrodek Doradztwa Rolniczego
  • Partner serwisu Województwo Podlaskie
  • Partner serwisu Narodowy Instytut Kultury i Dziedzictwa Wsi w Warszawie
  • Partner serwisu Krajowa Rada Izb Rolniczych
  • Narodowy Instytut Wolności
  • Partner serwisu KRAJOWY OŚRODEK WSPARCIA ROLNICTWA

WYSZUKIWARKA

Środki do wiosennego zwalczania grzybów

Opublikowano 07.02.2021 r.
Wiosna to okres wzrostu nie tylko roślin, ale także rozwoju patogenów. Są one bardzo niebezpieczne dla zdrowotności, a nawet przetrwania uprawy. Straty powodowane przez grzyby mogą zniszczyć nawet do 80% plonu.

Choroby grzybowe można zaobserwować na roślinach rolniczych już wczesną wiosną. Są to przede wszystkim infekcje liści:

  • brunatna plamistość liści pszenicy
  • mączniak prawdziwy zbóż i traw
  • rdza brunatna pszenicy
  • septorioza paskowana liści
  • fuzarioza liści
  • fuzaryjna zgorzel liści.

Wczesne wykrycie pierwszych objawów gwarantuje zwalczenie ich w całości lub zahamowanie ich postepowania w taki sposób, aby nie zagrażały dalszemu rozwojowi roślin. W celu osiągnięcia zadowalającego plonu, ważne jest, aby choroby, które wystąpiły na polu, nie zniszczyły już w pierwszych fazach rozwoju całej plantacji. Przy planowaniu ochrony należy zwrócić uwagę nie tylko na te choroby, które mogą powodować straty w obecnej fazie, ale również na te następujące w przyszłości. Konsekwencje zbagatelizowania problemu chorób grzybowych mogą mieć skutki nie tylko w roku uprawy, ale również w latach następnych, poprzez nasilenie ich występowania. Dostępne obecnie środki ochrony roślin przeznaczone do zwalczania chorób grzybowych na zbożach (fungicydy) opierają się na 7 grupach chemicznych:

  1. strobiluryny
  2. triazole
  3. karboksyamidy
  4. imidazole
  5. morfoliny
  6. ortofenyloamidy
  7. ketoaminy.

Środki ochrony roślin zawierające w składzie substancję aktywną z grupy strobiluryn są znane i stosowane od kilkunastu lat; nazwa pochodzi od grzyba kapeluszowego szyszkówki gorzkawej (Strobilurus tenacellus); zakłócają procesy energetyczne w wyniku wywołania zaburzeń w mitochondrialnym transporcie elektronów; substancje aktywne z tej grupy działają zapobiegawczo i interwencyjnie szybko przemieszczając się w roślinie.

Triazole i imidazole wykazują szerokie spektrum działania w walce z chorobami grzybowymi; związki z tych grup chemicznych działają zapobiegawczo i interwencyjnie; stosowane są również do zaprawiania materiału siewnego oraz do oprysku nalistnego wykonywanego w okresie wegetacji; substancje aktywne z tych grup wolno przemieszczają się w roślinie blokując syntezę składników błon komórkowych grzybów powodując ich zamieranie; są to środki o długotrwałym działaniu.

Środki z grup karboksyamidowej i ortofenyloamidowej (SDHI) zakłócają transport elektronów, w wyniku czego zostaje zahamowane oddychanie mitochondrialne w komórce rośliny; wadą substancji aktywnych jest ryzyko występowania genetycznie uwarunkowanej odporności; jednak dzięki mobilności i strukturze chemicznej, zapewniają długotrwałą ochronę przed chorobami. Morfoliny to grupa związków chemicznych działających układowo w ochronie zbóż; u grzybów hamują biosyntezę sterolu; są aktywne w niskich temperaturach (5-10O C), dlatego można stosować je zarówno w terminie T-0 jak i T-1; zabiegi morfolinami najlepiej jest wykonywać zapobiegawczo na początku wegetacji, jeszcze przed wystąpieniem pierwszych objawów infekcji; będą one również skuteczne, gdy zostaną wykonane w momencie pierwszych oznak choroby; zastosowanie morfolin interwencyjnie eliminuje chorobę grzybową lub doprowadza ją do poziomu, w którym nie wpływa ona negatywnie na plonowanie.

Spiroksamina z grupy ketoamin ma działanie zapobiegawcze, lecznicze i wyniszczające; najczęściej występuje w towarzystwie innych substancji aktywnych przyspieszając wchłanianie i rozprowadzanie ich w roślinach; związki te przemieszczają się w roślinie lub działają tylko na jej powierzchni. Z opisu grup chemicznych wynika, że fungicydy można podzielić na działające: powierzchniowo, wgłębne i układowo. Działanie powierzchniowe polega na zatrzymaniu się substancji tylko na powierzchni rośliny; są groźne dla patogenów tylko w miejscu działania, np. poprzez niszczenie nowo kiełkujących zarodników, które osiadły na roślinie na zalegającej substancji lub w jej pobliżu; nie niszczą sprawcy, który już zasiedlił się w tkankach roślin; stosując fungicydy o działaniu powierzchniowym należy pamiętać o dokładnym pokryciu chronionych organów, a także o niewykonywaniu oprysków przed spodziewanym deszczem ze względu na ryzyko zmywania środka; ich zaletą jest mniejsza podatność na zjawisko uodparniania się na nie grzybów. Działanie wgłębne – substancje aktywne wnikają do wnętrza tkanek roślin i pozostają tylko w miejscu naniesienia, nie przemieszczają się w nich do góry ani w dół, ani do naczyń przewodzących.

Działanie układowe – substancja wnika w głąb rośliny, przedostaje się jej do systemu przewodzenia i przemieszcza wraz sokami; w ten sposób chroniona jest przez fungicyd cała roślina, także w miejscach, na które preparat nie został naniesiony; stosując środki układowe należy pamiętać, że szczególnie w warunkach silnego parowania i wysokiej temperatury może dochodzić np. do przypalenia końcówek liści; wynika to z nadmiernego nagromadzenia się tam substancji czynnej, której stężenie jest na tyle wysokie, że mogą powstawać nekrozyFungicydy bardzo różnie działają na patogeny: zapobiegawczo,
leczniczo i wyniszczająco. Fungicydy o działaniu zapobiegawczym chronią rośliny przed pojawieniem się na nich patogenów, tworzą barierę uniemożliwiającą ich wnikanie do rośliny. Fungicydy o działaniu leczniczym (interwencyjnym) hamują rozwój patogenu, zarówno przed zainfekowaniem rośliny, jak i później, kiedy organizm chorobotwórczy zaczyna pasożytowanie na roślinie. 

Fungicydy o działaniu wyniszczającym – niszczą struktury patogenu i tworzonych przez niego zarodników, które mogą być źródłem kolejnych infekcji. Długa jesień, ciepła zima i wczesne wznowienie wegetacji przyczyniają się do wzrostu presji ze strony patogenów zbóż ozimych. Szczególnej troski wymagają plantacje wysiane wcześnie. Zagrożone są też plantacje silnie rozkrzewione, o wysokiej obsadzie, na których już jesienią wystąpiły infekcje. Na plantacjach, w których istnieje duże zagrożenie
porażeniem przez sprawców chorób podstawy źdźbła, a także chorób liści, należy stosować fungicydy o wysokiej skuteczności i o szerokim spektrum działania. Najlepiej sięgać po preparaty kilkuskładnikowe. 

 

 

 
Katarzyna Bryk 
Artykuł opracowany we współpracy z Łódzkim Ośrodkiem Doradztwa Rolniczego w Bratoszewicach 
 
Zainteresował Cię ten artykuł? Masz pytanie do autora? Napisz do nas tutaj

Komitet do spraw pożytku publicznego
NIW
Sfinansowano ze środków Narodowego Instytutu Wolności – Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego w ramach Rządowego Programu Rozwoju Organizacji Obywatelskich na lata 2018-2030
PROO