KalendarzRolników.pl
Nie masz jeszcze konta?

Partnerzy portalu

Partner serwisu Kujawsko-Pomorski Ośrodek Doradztwa Rolniczego
Partner serwisu Województwo Podlaskie
Narodowy Instytut Kultury i Dziedzictwa Wsi w Warszawie
Krajowa Rada Izb Rolniczych
KRAJOWY OŚRODEK WSPARCIA ROLNICTWA
26 lutego 2021

Profilaktyka w kurniku - zaburzenia w upierzeniu

U drobiu grzebiącego i wodnego występują charakterystyczne pióra i upierzenie, które fizjologicznie powinny występować przez całe życie. W praktyce fermowej w wielu kurnikach obserwujemy niepokojące zaburzenia w upierzeniu ptaków, które są dla hodowcy bardzo ważnymi informacjami.

Oznacza to że prawdopodobnie mamy do czynienia w kurniku z patogenami (wirusy, bakterie, grzyby, roztocza), błędami żywieniowymi, niedoborami witaminowymi, niewłaściwym dobrostanem. Jednym z najczęściej występujących zaburzeń jest utrata piór, przyczyn takiego stanu rzeczy jest bardzo dużo.

Najczęściej hodowcy obserwują zjawisko wydziobywania piór. Może ono dotyczyć określonych części ciała (np. okolicy kloaki, grzbietu i gruczołu kuprowego) lub całego ciała (najczęściej w wyniku kanibalizmu). Wydziobywanie piór zwane jest pterofagią. Straty w produkcji drobiarskiej spowodowane wydziobywaniem piór przez ptaki na niektórych fermach wynosiły nawet 40-50% w skali roku.

Pterofagia może mieć postać łagodną, która objawia się wydziobywaniem tylko końcówek piór przez ptaki, oraz postać ostrą. Ta ostatnia manifestuje się wydziobywaniem całych piór. Jest to manifestacja dominacji w stadzie drobiu nieśnego lub mięsnego. Zjawisko to może mieć miejsce u ptaków niezależnie od ich wieku oraz sposobu odchowu. W przypadku kur nieśnych obserwujemy je zazwyczaj pod koniec pierwszego okresu nieśności.

Bardzo często obserwujemy pterofagię w okresie opierzania się ptaków, czyli ok. 4. tyg. życia. Ptaki wydziobują sobie pióra w okresie wzrostu, jak i pióra już całkowicie wykształcone. W takiej sytuacji u ptaków młodych nie dochodzi do wykształcenia całości upierzenia, a u ptaków dorosłych pojawiają się miejsca całkowicie pozbawione upierzenia. Miejsca te, w przypadku ewentualnych uszkodzeń mechanicznych (np. ran), mogą stać się bramą dla wszelkiego rodzaju drobnoustrojów chorobotwórczych. Dodatkowo miejsca te są miejscem utraty ciepła przez organizm ptaka. Drugim zjawiskiem patologicznym, który obserwujemy w lustracjach terenowych ferm drobiu jest kanibalizm ptaków. Jest to ostra forma pterofagii, polegającą na wydziobywaniu przez ptaki całych piór, a nawet ich zjadaniu, co prowadzi do powstawania krwawiących ran. W konsekwencji w stadzie może dojść do samookaleczeń ptaków.

Mimo dość powszechnego występowanie pterofagii i kanibalizmu, mechanizmy powstawania tych zjawisk nie są do końca poznane. Jak się okazuje, problemy te występują nawet w stadach o najwyższym stopniu zarządzania, profilaktyki i bioasekuracji. Wielu drobiarzy praktyków twierdzi, że zjawiska te są odruchami wyuczonymi.

Według definicji, jeśli zachowanie takie wystąpi u jednego osobnika w stadzie to dość szybko rozprzestrzenia się na całe stado. Na występowanie pterofagii i kanibalizmu wpływ ma wiele czynników, wśród których należy wymienić czynniki genetyczne, środowiskowe, behawioralne, żywieniowe oraz obecność patogenów czy pasożytów.

Jednym z najważniejszych czynników żywieniowych, szczególnie dla kur niosek, jest pasza wysokoenergetyczna o niskiej zawartości włókna surowego. Dodatkowo udział tego czynnika wywiera większy negatywny wpływ na ptaki jeżeli pasza jest w postaci granulowanej, a ptaki mają trudności z dostępem do wody. System utrzymania ptaków też ma duży wpływ na kanibalizm. Zdecydowanie częściej zjawisko kanibalizmu występuje u ptaków odchowywanych w systemie klatkowym niż w systemie wolnowybiegowym. Kolejnym czynnikiem środowiskowym i hodowlanym, jest liczba gniazd do znoszenia jaj oraz oświetlenie w kurniku. Zbyt mała liczba gniazd oraz zbyt jasne oświetlenie w kurniku to czynniki predysponujące. Z obserwacji terenowych oraz własnych w kurnikach na fermach kur nieśnych i brojlerowskich wynika, iż bardzo często mamy do czynienia z początkiem kanibalizmu po wykonanych szczepieniach profilaktycznych w formie iniekcji.

Można ostrożnie sugerować, na podstawie wieloletnich obserwacji doświadczonych hodowców i producentów drobiu, aby np. w czasie zabiegu szczepienia w kurniku było lekko przyciemnione niebieskie światło.

Mówiąc o czynnikach genetycznych mam na myśli selekcję hodowlaną, która wyeliminuje w hodowli rasy i linie kur, które są predysponowane do pterofagii lub kanibalizmu. Istnieją przepisy oraz zalecenia, np. dyrektywy UE, które opisują dość dokładnie warunki odchowu ptaków w taki sposób, aby zminimalizować straty spowodowane pterofagią lub kanibalizmem.

Jak wcześniej wspomniałem, czynnikiem sprzyjającym pterofagii i kanibalizmowi są inwazje pasożytnicze, a wśród nich inwazje wywołane przez ptaszyńca kurzego (Dermanyssus gallinae). Jest to pasożyt zewnętrzny, który występuje u kur, bażantów, indyków, perliczek oraz u innych gatunków drobiu, ale także u ptaków wolnożyjących. Może występować u ptaków w każdym wieku i w różnych systemach chowu. Większość ptaszyńców lokuje się w pomieszczeniach dla drobiu w miejscach trudno dostępnych. Mogą występować w kątach ścian, w gniazdach do znoszenia jaj oraz np. na parapetach okiennych. Największą aktywność inwazyjną ptaszyńce wykazują w porach nocnych. Objawy chorobowe u ptaków zależą od stopnia inwazyjności oraz liczby ptaszyńców atakujących ptaki. Najwięcej pasożytów notuje się w miesiącach letnich, ale także zimą, kiedy pomieszczenia dla drobiu są ogrzewane. Po ukąszeniu przez ptaszyńce u ptaków mogą występować objawy niedokrwistości, świąd, zaburzenia w zachowaniu się ptaków w postaci niepokoju lub bezsenności. U kur niosek występuje zahamowanie wzrostu i spadek masy ciała, znaczny spadek nieśności (nawet do 40%). Pióra są nastroszone, postrzępione i występuje wydziobywanie piór ze względu na świąd. Ptaszyńce mogą być wektorem innych patogenów, np. wirusów białaczki kur czy rzekomego pomoru drobiu.

W celu skutecznej eliminacji pasożytów najczęściej stosowane są środki chemiczne z grupy akarycydów w formie oprysków pod bardzo wysokim ciśnieniem. Przed opryskiem należy dokładnie wysprzątać pomieszczenie dla drobiu i usunąć wszelkie pozostałości materiału biologicznego. Jego obecność w kurniku w znaczny sposób utrudnia działanie preparatów roztoczobójczych. Bardzo ważną czynnością podczas zwalczania pasożytów jest zlokalizowanie wszystkich siedlisk tego pasożyta i dokładne ich wyczyszczenie. Istnieją również nieliczne preparaty do stosowania w obecności ptaków, jednak ich skuteczność jest nieco niższa w porównaniu ze skutecznością preparatów stosowanych w pustych pomieszczeniach.

Dość częstym, ale pomijanym problemem jest wydziobywanie piór u kaczek. Uważa się, że podłożem tego są czynniki genetyczne oraz żywieniowe. U kaczek problemy genetyczne stanowią predyspozycje tych ptaków do bardzo szybkiego wzrostu. W związku z tym kaczki wymagają bardzo dobrze zbilansowanej paszy i większej zawartości białka. Sprzyja to prawidłowemu wzrostowi przede wszystkim mięśni i rozwojowi prawidłowego upierzenia. Wpływ na taki stan rzeczy ma też odpowiedni poziom pierwiastków śladowych w paszy. Wszelkie zaburzenia w składzie paszy powodują u kaczek niepokój i wydziobywanie piór.

Omówione w artykule problemy nie wyczerpują w całości zagadnień weterynaryjnych. Prawidłowy rozwój piór i całości upierzenia oraz brak zaburzeń w tym aspekcie zapewnia ptakom prawidłowy rozwój, a także komfort w odchowie oraz nie powoduje żadnych strat ekonomicznych dla producenta drobiu.

 

 

Rafał Przybyła

Śląski Ośrodek Doradztwa Rolniczego

Zainteresował Cię ten artykuł? Masz pytanie do autora? Napisz do nas tutaj
drukuj  
drukuj  
REKLAMA
Redakcja

Wydawca

WDR
ul. Modra 23
87-807 Włocławek
www.wydawnictwodr.pl

 
Tu nas znajdziesz
Napisz do nas

pozycje oznaczone * muszą być wypełnione