KalendarzRolników.pl
Nie masz jeszcze konta?

Partnerzy portalu

Partner serwisu Kujawsko-Pomorski Ośrodek Doradztwa Rolniczego
Partner serwisu Województwo Podlaskie
Narodowy Instytut Kultury i Dziedzictwa Wsi w Warszawie
Krajowa Rada Izb Rolniczych
KRAJOWY OŚRODEK WSPARCIA ROLNICTWA
11 maja 2021

Kalkulacje rolnicze - ziemniaki jadalne

Od wielu lat powierzchnia uprawy ziemniaków jadalnych w Polsce ulega nieznacznie zmniejszeniu. Zmienia się natomiast przeznaczenie ziemniaków, coraz częściej ziemniaki traktowane są przez konsumentów jako warzywo. Ziemniak jest jednym z najbardziej popularnych warzyw w Polsce, stosowany w przetwórstwie spożywczym na frytki i chipsy.

Do najważniejszych obecnie przyczyn ciągłego zmniejszania się liczby gospodarstw uprawiających ziemniaki jadalne oraz areału uprawy tego gatunku zaliczamy: 

  • ograniczenie wykorzystania ziemniaków jako paszy gospodarskiej tylko do plonu odpadowego, którego z przyczyn niskiej jakości nie można sprzedać; 
  • wysokie koszty uprawy ziemniaków, w porównaniu do innych gatunków roślin uprawnych;      
  • trudności ze sprzedażą zbiorów przez małych producentów (rozwój sieci sklepowych współpracujących z dużymi specjalistycznymi gospodarstwami lub centralami konfekcjonowania ziemniaków z ciągłością dostaw);
  • obawy producentów oraz utrudnienia eksportowe związane z chorobami bakteryjnymi, które wykrywane są w naszym kraju dość często;
  • zmniejszające się spożycie ziemniaków, które coraz częściej traktowane są przez konsumentów jako warzywo.

Mimo nieznacznie zmniejszającej się powierzchni uprawy ziemniaka, jego znaczenie w gospodarstwach rolnych będzie ciągle duże, z punktu widzenia wyżywienia (tradycyjny produkt) oraz tradycji uprawy tej rośliny. Ze względów ekonomicznych natomiast istotnie zmniejszy się zużycie ziemniaka na paszę oraz do przetwórstwa na krochmal i etanol.


Pomimo że Europa nie jest największym producentem ziemniaków nadal pozostaje regionem  o największych obrotach handlowych. Zdaniem eksperta IERiGŻ-PIB w Warszawie Wiesława Dzwonkowskiego rygorystyczne przepisy fitosanitarne, duża wrażliwość ziemniaków na transport oraz wysokie jego koszty uprawy sprawiają, że światowy rynek ziemniaków tworzy szereg rynków lokalnych, z których największy jest w Europie. Duże obroty handlowe ziemniakami między krajami UE wynikają z różnic klimatycznych i późnych terminów zbioru ziemniaków.


Pomimo gwałtownego spadku cen w okresie wiosennym, w Europie Zachodniej areał uprawy ziemniaków jadalnych w 2020 roku został utrzymany na poziomie 2019 r., natomiast miał miejsce jego wzrost w krajach Europy Środkowo-Wschodniej. W całej UE areał uprawy ziemniaków w 2020 r. wyniósł 1,81 mln ha i był o 3,4% większy niż w roku poprzednim. Dzięki w miarę korzystnym, chociaż bardzo zróżnicowanym warunkom agrometeorologicznym w okresie wegetacji, średnie plony wzrosły w UE, w porównaniu z rokiem poprzednim, o około 5% do 338 dt/ha, a w odniesieniu do średniej z ostatnich pięciu lat ich poziom był wyższy o 3,5%.


Czynnikiem zwiększającym areał uprawy ziemniaków jest systematycznie rosnący popyt na ziemniaki z przeznaczeniem do przetwórstwa spożywczego na frytki i chipsy, stymulowany wysoką dynamiką produkcji i eksportu przetworów ziemniaczanych. 
W Polsce powierzchnia uprawy ziemniaków, według szacunków IHAR-PIB i IERiGŻ-PIB, wyniosła  w 2020 r. ok. 328 tys. ha i była większa niż w roku poprzednim o około 6%. Plony szacuje się na 270 dt/ha, wobec 214 dt/ha w roku poprzednim i 234 dt/ha średnio w latach 2011–2015. Zbiory wyniosły ok. 8,87 mln ton i były o 2,27 mln ton większe niż w 2019 r. i o 0,93 mln ton powyżej średnich zbiorów z lat 2011–2015.


W sezonie 2020/21 prognozuje się, że nastąpi niewielki wzrost spożycia ziemniaków i ich przetworów (do ok. 90 kg na mieszkańca), głównie pod wpływem spadku cen i dosyć dobrej jakości bulw zebranych w 2020 r. Zadecyduje o tym wzrost spożycia w gospodarstwach domowych, przy spadku konsumpcji w sektorze HoReCa (określenie sektora hotelarskiego i gastronomicznego) – podaje IERiGŻ. 


Z powodu znaczącego wzrostu produkcji, ceny ziemniaków również w Polsce są niskie, w okresie jesiennym w obrocie targowiskowym nieznacznie przekraczały 100 zł/dt. Ceny ziemniaków w Polsce zdaniem ekspertów będą utrzymywać się na podobnie niskim poziomie, a dalszy ewentualny ich spadek będzie stymulowany sytuacją na rynkach zachodnioeuropejskich i możliwą presją importu bardzo tanich ziemniaków z tego kierunku. Przewiduje się natomiast, że zwiększy się przede wszystkim przerób na skrobię, ale również wzrośnie wykorzystanie ziemniaków w produkcji frytek, chipsów i suszy. Wzrośnie również sprzedaż do bezpośredniej konsumpcji. Samozaopatrzenie również będzie większe niż przed rokiem. Przewiduje się, że w sezonie 2020/21 kanałami rynkowymi (skup, sprzedaż hurtowa, sprzedaż targowiskowa), przy uwzględnieniu ubytków i strat, rozdysponowane będzie ok. 54% zbiorów.


Sytuacja cenowa ziemniaków jadalnych na targowiskach w woj. kujawsko-pomorskim na początku marca 2021 roku jest dość zróżnicowana na poszczególnych targowiskach. Najwyższe ceny odnotowano na targowisku w Piotrkowie Kujawskim (200 zł/dt), najniższe na targowisku w Golubiu-Dobrzyniu (70,00 zł/dt). Średnia cena oferowanych ziemniaków na targowiskach w naszym województwie wyniosła na początku marca (111 zł/dt). 


Na wielkość ceny ziemniaków ma wpływ rejonizacja uprawy, koszty transportu surowca. Analiza bieżącej sytuacji rynku ziemniaka pozwala stwierdzić, że w najbliższej perspektywie nie przewiduje się istotnych zmian w zakresie zmian poziomu cen. Prawdopodobnie nastąpi stabilizacja cen na dotychczasowym poziomie.


Więcej informacji odnośnie kształtowania się cen w wybranych punktach targowiskowych na terenie woj. kujawsko-pomorskiego, w tym ziemniaków jadalnych, można uzyskać na stronie naszego Ośrodka: www. notowania.kpodr.pl
Tabela zawiera kalkulację uprawy 1 ha ziemniaków jadalnych według cen brutto i środków do produkcji z marca 2021 r. opracowaną na podstawie wydawnictwa „Kalkulacje Rolnicze”. Założenia metodyczne do „Kalkulacji Rolniczych” znajdziecie Państwo na stronie Ośrodka.

Tabela 1. Kalkulacja uprawy 1 ha ziemniaków jadalnych

Lp.

Poziom intensywności

Niski
200 dt/ha

Średni
250 dt/ha

Wysoki
300 dt/ha

Wyszczególnienie

A

Wartość produkcji

22 955

28 455

33 955

 

Ziemniaki jadalne (110 zł/dt)

22 000

27 500

33 000

JPO1)

955

955

955

1.

Materiał siewny (sadzeniaki)

5 250

5 250

5 250

2.

Nawozy mineralne

686

855

990

3.

Środki ochrony roślin

864

1 079

1 502

4.

Inne koszty (worki, skrzyniopalety)

1 480

1 850

2 220

B

Koszty bezpośrednie (1+2+3+4)

8 280

9 034

9 962

C

Nadwyżka bezpośrednia (A-B)

14 675

19 421

23 993

5.

Praca maszyn własnych

3 043

3 166

3 290

6.

Pozostałe koszty2)

947

947

947

D

Koszty pośrednie (5+6)

3 990

4 113

4 237

E

Koszty całkowite (B+D)

12 270

13 147

14 199

F

Koszt jednostkowy (zł/dt)

61,3

52,6

47,3

G

Dochód rolniczy netto (C-D)

10 685

15 308

19 756

Źródło: Opracowanie własne na podstawie „Kalkulacji Rolniczych” KPODR w Minikowie

  1. jednolita płatność obszarowa, płatność za zielenienie, płatność dodatkowa,

  2. koszty utrzymania budynków, podatki i ubezpieczenia, pozostałe koszty.

 

Wykorzystano materiały: Rynek ziemniaka – stan i perspektywy – IERiGŻ-PIB

 

 
Waldemar Poświata 
"Wieś Kujawsko-Pomorska", kwiecien 2021 r. Kujawsko-Pomorski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Minikowie 
 
Zainteresował Cię ten artykuł? Masz pytanie do autora? Napisz do niego tutaj
drukuj  
REKLAMA
Redakcja

Wydawca

WDR
ul. Modra 23
87-807 Włocławek
www.wydawnictwodr.pl

 
Tu nas znajdziesz
Napisz do nas

pozycje oznaczone * muszą być wypełnione