KalendarzRolników.pl
Nie masz jeszcze konta?

Partnerzy portalu

Partner serwisu Kujawsko-Pomorski Ośrodek Doradztwa Rolniczego
Partner serwisu Województwo Podlaskie
Narodowy Instytut Kultury i Dziedzictwa Wsi w Warszawie
Krajowa Rada Izb Rolniczych
KRAJOWY OŚRODEK WSPARCIA ROLNICTWA
15 czerwca 2021

Agroleśnictwo - innowacyjne praktyki rolnicze

Agroleśnictwo jest praktyką rolniczą zgodnie z którą, na tym samym areale gruntu rolnego uprawia się dwa bądź więcej gatunków roślin, a także łączy się te uprawy z wypasem zwierząt.

Agroleśnictwo jest praktyką rolniczą zgodnie z którą, na tym samym areale gruntu rolnego uprawia się dwa bądź więcej gatunków roślin, a także łączy się te uprawy z wypasem zwierząt.

Drzewa i krzewy a ochrona środowiska

Obecność drzew i krzewów w krajobrazie rolniczym ma ogromne znaczenie dla środowiska. Jedną z najistotniejszych kwestii, w sytuacji coraz częstszego występowania susz i deszczy nawalnych, jest zdolność drzew do ograniczania parowania i zwiększanie pojemności wodnej gleby. Nadmiar wody opadowej zostaje zakumulowany w glebie, dzięki czemu na powierzchni  pola nie tworzą się zastoiska wody powodując gnicie uprawianych roślin. 

Następnie woda ta może zostać wykorzystana przez rośliny, w przypadku pojawienia się okresowych susz. Rośliny niskie uprawiane współrzędnie w systemach agroleśnych, zapobiegają erozji i ograniczają wzrost chwastów. Dodatkowo fakt występowania w jednym miejscu roślin o różnym stopniu rozbudowania systemu korzeniowego, poprawia efektywność wykorzystania substancji odżywczych pochodzących z nawozów. W ten sposób obniża się koszty związane z wykorzystaniem  nawozów mineralnych, a także zapobiega ich wymywaniu z gleby, co mogłyby powodować zanieczyszczanie zbiorników i cieków wodnych. 

Kolejnym istotnym efektem obecności drzew, jest zmniejszenie zanieczyszczenia powietrza oraz wzbogacenie  gleby w węgiel. Drzewa posiadają zdolność wychwytywania dwutlenku węgla z atmosfery, wiązania we własnych tkankach oraz transportowania nadmiaru do gleby, gdzie jest on również akumulowany. 

Znaczenie wielostronnych i korzystnych efektów, jakie można uzyskać użytkując ziemię w systemach agroleśnych,, było znane na ziemiach polskich już w latach 20-tych XIX wieku. Generał Dezydery Chłapowski uznawany jest  za prekursora tworzenia zadrzewień śródpolnych, które jak zauważył w swoim majątku w pobliżu Turwi, stanowiącym 10 tys. ha, mają istotny wpływ na 
wzrost produkcji rolnej. 

Agroleśnictwo wpływa na rolnictwo i ludzi

Produkcja rolna to nie tylko uprawa roślin, ale również hodowla zwierząt. Obecność zadrzewień i zakrzewień  śródpastwiskowych, może przyczyniać się do poprawy warunków bytowych zwierząt utrzymywanych w systemach  chowu ekstensywnego, zapewniając bardziej różnorodną bazę pokarmową oraz polepszając ich dobrostan. W konsekwencji przy ograniczonych nakładach pracy ludzkiej, możliwe jest uzyskanie surowców pochodzenia zwierzęcego lepszej jakości. 

Systemy agroleśne stwarzają idealne warunki dla uprawy rodzimych starych gatunków i odmian roślin oraz hodowli  zwierząt gospodarskich ras zachowawczych. Ogół korzystnych oddziaływań systemów agroleśnych sprawia, że są  to praktyki przyczyniające się do ochrony środowiska, zachowania bioróżnorodności terenów rolniczych, a także  wzrostu produkcyjności gospodarstwa przy obniżonej pracochłonności. 

Agroleśnictwo ze swoimi założeniami doskonale wpisuje się w ideę Nowego Zielonego Ładu i zrównoważonego rolnictwa promowanego przez Unię Europejską w ramach Wspólnej Polityki Rolnej jako działanie umożliwiającego zapobiegnięcie katastrofie klimatycznej. Podczas szczytu klimatycznego w Bonn, który miał miejsce w listopadzie 2017 roku, Grupa Konsultacyjna Międzynarodowych Ośrodków Badań nad Rolnictwem (CGIAR) uznała agroleśnictwo za najważniejszą spośród  dziesięciu wybranych innowacji, które umożliwią nam przystosowanie się do zmian klimatu. 

W kilku państwach Unii Europejskiej od wielu lat stosuje się z powodzeniem systemy agroleśne, zarówno w małych gospodarstwach rodzinnych, jak również wielohektarowych gospodarstwach towarowych.

Agroleśnictwo w Dolinie Zielawy

W Polsce pierwszym gospodarstwem prowadzącym uprawy w tym systemie jest gospodarstwo pani Barbary Baj-Wójtowicz, znajdujące się w miejscowości Sosnówka, w województwie lubelskim. Zajmuje się ono uprawą alejową ziół z krzewami owocowymi. Ponadto wchodzi ono w skład Grupy Operacyjnej „Agroleśnictwo w Dolinie Zielawy”, która dzięki wsparciu Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich w ramach działania „Współpraca”, realizuje projekt „Innowacyjny model produkcji, przetwórstwa i dystrybucji ziół w Dolinie Zielawy”.W ramach projektu prowadzone są  badania nad możliwością uprawy dzikorosnących gatunków roślin takich jak: miodunka plamista i przetacznik leśny, które uprawia się w systemie agroleśnym z bzem czarnym, rzepikiem pospolitym, pokrzywą zwyczajną i ostrożniem  warzywnym, a także maliną moroszką uprawianą w systemie agroleśnym razem z różą owocową. Prowadzona w gospodarstwie uprawa  maliny moroszki, jest pierwszą na świecie uprawą polową tej rośliny w systemie agroleśnym oraz pierwszą na świecie  uprawą, w której malina ta zaczęła owocować. 

Malina moroszka jest rośliną powszechnie występującą w Skandynawii, natomiast w Polsce należy do gatunku zagrożonego wyginięciem, dziko rosnącego, który w warunkach naturalnych nie owocuje Sukcesy osiągane w ramach polskiej Grupy Operacyjnej mogą wskazywać, że w sytuacji gdy coraz ważniejsze staje się dbanie o środowisko naturalne, a konsumenci oczekują zdrowej żywności niezanieczyszczonej substancjami chemicznymi, systemy agroleśne mogą być dobrą alternatywą dla rolnictwa intensywnego.

 

 
Karolina Bugajska, Joanna Kozielska 
Artykuł opracowany we współpracy ze specjalistami ze Śląskiego Ośrodka Doradztwa Rolniczego w Częstochowie 
Zainteresował Cię ten artykuł? Masz pytanie do autora? Napisz do nas tutaj
drukuj  
REKLAMA
Redakcja

Wydawca

WDR
ul. Modra 23
87-807 Włocławek
www.wydawnictwodr.pl

 
Tu nas znajdziesz
Napisz do nas

pozycje oznaczone * muszą być wypełnione