KalendarzRolników.pl
PARTNERZY PORTALU
  • Partner serwisu Narodowy Instytut Kultury i Dziedzictwa Wsi w Warszawie
  • Partner serwisu Krajowa Rada Izb Rolniczych
  • Narodowy Instytut Wolności
  • województwo łódzkie
  • Partner serwisu Województwo Podlaskie
  • Partner serwisu Kujawsko-Pomorski Ośrodek Doradztwa Rolniczego
  • Partner serwisu KRAJOWY OŚRODEK WSPARCIA ROLNICTWA

WYSZUKIWARKA

Uprawa i produkcja tytoniu w Polsce

Opublikowano 20.06.2022 r.

 

Uprawa tytoniu w Polsce ma długą tradycję, jej początki sięgają schyłku XVI wieku. Obecnie objęta jest regulacjami mającymi na celu uszczelnienie obrotu surowcem tytoniowym. Warunkiem prowadzenia przez producenta rolnego działalności w zakresie uprawy tytoniu, produkcji lub zbycia surowca tytoniowego jest uzyskanie wpisu do rejestru producentów surowca tytoniowego, prowadzonego przez Dyrektora OT KOWR właściwego ze względu na miejsce zamieszkania i adres albo siedzibę i adres producenta rolnego.  Wpis do rejestru dokonywany jest na wniosek producenta rolnego. 
Producent surowca tytoniowego, który otrzymał decyzję o wpisie do rejestru producentów surowca tytoniowego, składa roczną Informację o produkcji i zbyciu surowca tytoniowego w terminie do dnia 15 maja każdego roku. Natomiast nabywcy surowca tytoniowego są zobowiązani przekazać  Dyrektorowi Generalnego KOWR informację o nabyciu surowca tytoniowego pochodzącego ze zbiorów z poprzedniego roku albo informację o nieprzeprowadzeniu skupu suszu tytoniowego do 30 czerwca każdego roku kalendarzowego.

Polska jest jednym z największych producentów tytoniu w UE. W 2021 r. uprawa tytoniu w Polsce prowadzona była w ponad 3,8 tys. gospodarstw rolnych na powierzchni ok. 9,5 tys. hektarów. Plantacje tytoniu w 2021 r. występowały głównie w województwach: lubelskim, podkarpackim, małopolskim i świętokrzyskim. Ponad połowa całej powierzchni uprawy tytoniu znajdowała się na Lubelszczyźnie (66%), znacznie mniejsza część w województwie podkarpackim (ok. 11%) oraz małopolskim i świętokrzyskim (ok. 6%). W województwach zachodniopomorskim oraz lubuskim nie odnotowano uprawy tytoniu.

 

 

Na przestrzeni ostatnich 10 lat zauważyć można wyraźny trend spadkowy w uprawie tytoniu. Znacząco spadła liczba gospodarstw uprawiających tytoń. W 2012 r. uprawa tytoniu w Polsce była prowadzona w 9,5 tys. gospodarstw rolnych na powierzchni ok 15 tys. hektarów. W 2021 r. liczba ta wynosiła ok. 3,8 tys. (spadek o ok. 50% w stosunku do roku 2012).


Skala produkcji surowca tytoniowego plasuje Polskę w czołówce europejskich producentów tytoniu, jednakże produkcja krajowa spada z roku na rok. Produkcja krajowa utrzymywała się od 2007 r. na poziomie powyżej 30 tys. ton rocznie, a w ciągu ostatnich 4 lat wynosiła ok. 24 tys. ton rocznie. 


Areał uprawy tytoniu charakteryzuje się silną koncentracją w ujęciu regionalnym. Podstawą rejonizacji uprawy tytoniu są w głównej mierze warunki klimatyczne i glebowe oraz zasoby siły roboczej. Uprawą tytoniu zajmują się wyspecjalizowane gospodarstwa rolne, zrzeszające się w grupy producentów. Na rynku tytoniu w 2021 r. funkcjonowało 10 grup producentów, które zrzeszały ponad 2,5 tys. członków.

Na uprawę tytoniu negatywnie wpływają niekorzystne zmiany klimatyczne i nasilenie ekstremalnych zjawisk pogodowych, w tym okresy suszy i opady gradu. Zagrożeniem są również małe zasoby wody, które negatywnie wpływają na plonowanie. Opłacalność produkcji bardzo spadła, a koszty pracy rosną. Można zaobserwować małe zainteresowanie młodych rolników uprawą tytoniu ze względu na jej niską rentowność i dużą pracochłonność. Krajowa konsumpcja tytoniu wykazuje tendencję spadkową, co jest wynikiem wzrostu cen, wprowadzenia restrykcyjnych zakazów palenia oraz rosnącej świadomości prozdrowotnej. 
Szansami rozwoju sektora tytoniowego są koncentracja uprawy w dużych podmiotach gospodarczych, np. organizacjach producentów, modernizacja gospodarstw, oraz działania na rzecz łagodzenia niekorzystnych zmian klimatycznych. Niezbędne jest również wprowadzenie działań interwencyjnych w sektorze tytoniowym np. poprzez wsparcie działań inwestycyjnych (wsparcie działań na rzecz innowacji i ochrony środowiska, wzrost kwalifikacji i doświadczenia zawodowego rolników). Inwestycje modernizacyjne powinny obejmować: budynki i budowle, maszyny rolnicze, środki transportu, nowoczesny materiał siewny, organizację gospodarki magazynowej i logistyki oraz systemy organizacji i planowania w gospodarstwie rolnym.
W kontekście rozwoju sektora uprawy tytoniu w Polsce istotne jest również, aby przemysł tytoniowy w jak największym stopniu wykorzystywał krajowy surowiec. Niezbędne jest zwiększenie zakupu polskiego tytoniu przez koncerny tytoniowe działające na terenie kraju.

Formularz „Informacji o produkcji i zbyciu surowca tytoniowego” dostępny jest na stronie internetowej KOWR w zakładce Warunki monitorowania i nadzoru nad uprawą tytoniu, produkcją i zbyciem surowca.
 

Komitet do spraw pożytku publicznego
NIW
Sfinansowano ze środków Narodowego Instytutu Wolności – Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego w ramach Rządowego Programu Rozwoju Organizacji Obywatelskich na lata 2018-2030
PROO