SANKTUARIUM MATKI BOŻEJ BOLESNEJ W SKRZATUSZU

W wielkopolskim Skrzatuszu znajduje się Sanktuarium Matki Bożej Bolesnej. Wiernych do tego miejsca przyciąga drewniana figura Mary trzymającej na kolanach ciało swojego Syna. Skrzatuska pieta jest wyjątkowa nie tylko przez swoją historię, ale również dlatego, że wierni dzięki wstawiennictwu Matki Bożej doznają uleczenia z różnych dolegliwości i nawracają się.

Pietę – Matkę Bożą trzymającą na kolanach zdjęte z krzyża ciało Jezusa – wykonano w lipowym drewnie, prawdopodobnie w pierwszej połowie XV wieku. W 1575 roku figura została sprofanowana przez luteranów w pobliskim Mielęcinie – usiłowano ją utopić, spalono, ale gdy wrzucono ją do jeziora, ponownie wypłynęła. Ostatecznie sprzedano ją garncarzowi z Piły. Katarzyna Kadrzycka z Skrzatusza nabyła rzeźbę i umieściła ją w lokalnym drewnianym kościółku poświęconym Wniebowzięciu NMP, wybudowanym w 1572 roku. Przez wiele lat liczba pielgrzymów malała, aż w 1621 roku podróżni ujrzeli nad kościołem nocą jasność – emanowała od figury. Wkrótce przeniesiono ją na główny ołtarz, a kult zaczął rozkwitać na nowo. 

W 1660 roku biskup poznański Wojciech Tolibowski utworzył samodzielną parafię w Skrzatuszu i zatwierdził kult Piety jako cudownej, dokumentując 66 łask zapisanych przez ks. Andrzeja Delerdta w 1777 roku – wśród nich było wiele uzdrowień. 

W dowód wdzięczności za zwycięstwo wiedeńskie król Jan III Sobieski w 1680 roku nakazał zbudować murowany barokowy kościół, ufundowany przez wojewodę poznańskiego Wojciecha Brezę. Świątynia powstała w latach 1687–1694 i została poświęcona w 1701 roku przez biskupa Hieronima Wierzbowskiego. Kościół barokowy prezentuje się dostojnie, z bogato zdobionym ołtarzem głównym, freskami w prezbiterium z roku 1698, bocznymi ołtarzami, amboną i zabytkowymi organami. W stylistyce przypomina Częstochowę Północy. 
W 1697 roku kolejne biskupstwo zatwierdziło Pietę jako cudowną. Kult przetrwał zmiany polityczne, rozbiory i II wojnę światową – Polacy pielgrzymowali nawet w czasie gdy te tereny były pod zaborem pruskim. W styczniu 1945 r. polscy robotnicy przymusowi uratowali świątynię przed wysadzeniem przez wojska radzieckie. W 1988 roku prymas Polski kardynał 

Józef Glemp koronował Pietę papieskimi koronami – gest symbolizujący długą opiekę Maryi nad tym miejscem. Korony wykonano wcześniej w wyniku konserwacji – ich autentyczność potwierdzono w 2010 roku jako pochodzące z XVII wieku. 

15 września 2019 roku sanktuarium otrzymało tytuł bazyliki mniejszej nadany przez papieża Franciszka, co podkreśliło jego duchowe znaczenie. Bazylika to stylowy kościół barokowy z jednej nawy, bogato wyposażony: ołtarz główny z baldachimem, freski z końca XVII wieku w prezbiterium, zabytkowe boczne ołtarze, ambona i XVIII wieczne organy. Wnętrze przeszło renowację: uporządkowano dekoracje, odrestaurowano figurę i suknie. 

Obrazowość wnętrza skupia uwagę na Piety jako centrum kultu – jasna twarz Maryi, choć trzyma ciało Syna, wyraża nadzieję i milczenie bólu, ale i obietnicę zmartwychwstania. 

W kronice z 1777 roku opisano pierwsze 66 cudów – głównie uzdrowienia, potwierdzone materialnymi votami: tabliczkami, srebrnymi częściami ciała, kielichami. W XVII wiecznych odpustach gromadziło się nawet 10 000 pielgrzymów. Dzisiaj rocznie sanktuarium odwiedza około 60 000 osób z Polski i zagranicy. 

Współczesne świadectwa potwierdzają łaski uzdrowień, nawróceń i duchowego pocieszenia. Jedno z najnowszych relacji dotyczy chłopca cierpiącego na chorobę Perthesa – modlitwa i zawierzenie Maryi przyniosły ulgę i złagodzenie cierpienia. 

Skrzatusz to obecnie nowoczesne centrum pielgrzymkowe diecezji koszalińsko kołobrzeskiej. Obok bazyliki znajduje się Dom Pielgrzyma, kaplica adoracji – czynna codziennie od 12:30 do 21:30 – oraz nowoczesne zaplecze i namiot na msze polowe. W sanktuarium odbywają się rekolekcje dla osób po stracie dziecka, prowadzone z pomocą psychologów i duchowych – celem jest przynieść ukojenie przez wiarę. Corocznie w czerwcu odbywa się pielgrzymka osób z niepełnosprawnościami, gromadzi setki ludzi wspieranych przez Caritas. 

Trzyletnia peregrynacja kopii Piety, rozpoczęta w adwencie 2022 roku, zakończy się jubileuszem 450-lecia obecności figury w Skrzatuszu w 2025 roku. To czas modlitwy, dialogu z wiernymi oraz upowszechniania jej duchowego przesłania

Skrzatusz nazywany jest także Częstochową Północy – miejscem ważnym nie tylko dla lokalnego Kościoła, ale całego kraju. Sanktuarium od wieków przyciąga pielgrzymów – zarówno w trudnych okresach historii, jak i dziś, jako przestrzeń duchowych spotkań, modlitwy i nadziei. Kult rozwijali także tak znani czciciele jak król Jan III Sobieski, kardynał Karol Wojtyła (późniejszy papież) oraz kardynał Józef Glemp. Ich więź z miejscem podkreśla wagę sanktuarium.