TAJEMNICA ŚMIERCI ADAMA MICKIEWICZA

Adam Mickiewicz, wybitny polski poeta i autor epopei „Pan Tadeusz”, zmarł nagle 26 listopada 1855 roku podczas pobytu w Konstantynopolu (dzisiejszym Stambule), mając niespełna 57 lat. Oficjalną przyczyną zgonu uznano cholerę, która wówczas panowała w mieście, choć w aktach zgonu wpisano również wylew krwi do mózgu. Te sprzeczne informacje oraz gwałtowny przebieg choroby wzbudziły od razu liczne podejrzenia o możliwe otrucie poety, zwłaszcza że Mickiewicz był aktywny politycznie i organizował polskie oddziały mające walczyć przeciw Rosji podczas trwającej wojny krymskiej.

​

Po przyjeździe do Konstantynopola Mickiewicz z zapałem zaczął organizować polskie wojsko do walki z Rosją, zbierając ochotników i nawiązując kontakty z różnymi dowódcami wojskowymi. Niestety, jego wysiłki były sabotowane przez innych polskich emigrantów, zwłaszcza przez hrabiego Władysława Zamoyskiego, który tworzył własne oddziały wspierane przez Anglików i intrygował przeciwko planom Mickiewicza. Ten konflikt polityczny i osobisty nigdy nie został załagodzony, a śmierć poety przerwała dalsze działania Mickiewicza.

​

Dzień śmierci Mickiewicza był dramatyczny – poeta od rana źle się czuł, a po południu zaczął odczuwać silne bóle. Wezwany lekarz Jan Gębicki, zanim zobaczył pacjenta, zdiagnozował cholerę, jednak w akcie zgonu wpisał wylew krwi do mózgu, co mogło być próbą uproszczenia kwestii sanitarnych i umożliwienia przetransportowania ciała do Francji. Ciało Mickiewicza zostało poddane balsamowaniu i przewiezione do Francji, a następnie na Wawel w Krakowie. Jednak od razu po śmierci pojawiły się sugestie dotyczące otrucia, które powróciły ze zdwojoną siłą w XX wieku, m.in. za sprawą artykułu Tadeusza Boya-Żeleńskiego. Podejrzenia wskazują na możliwe działanie rosyjskich agentów lub przeciwników politycznych poety, zwłaszcza że jego śmierć uniemożliwiła podporządkowanym mu polskim oddziałom wsparcie wojsk tureckich i osłabiła opór wobec Rosji.

​ Poeta przez lata współpracował z kręgami carskimi, ale pod koniec życia diametralnie zmienił swoje poglądy polityczne, czemu mogły towarzyszyć groźby dla jego osoby i potencjalne spiski. Badacze wskazują, że Mickiewicz mógł odkryć rosyjskich szpiegów w polskim wojsku, co zwiększało jego zagrożenie dla rosyjskich władz. Niektórzy eksperci, w tym wybitna biografka Maria Janion, odrzucają teorię otrucia i choroby zakaźnej, wskazując na przewlekłą chorobę przewodu pokarmowego jako prawdopodobną przyczynę zgonu. Ostateczne wyjaśnienie mogłyby przynieść badania szczątków poety, które jak dotąd nie zostały przeprowadzone.

​

Wszystkie te okoliczności oraz brak jednoznacznej diagnozy sprawiają, że śmierć Adama Mickiewicza pozostaje jednym z największych historycznych sekretów, a dyskusje naukowe i spekulacje trwają do dziś. W świetle dostępnych danych można powiedzieć, że zmarł prawdopodobnie na cholerę lub powikłania z nią związane, jednak nie można całkowicie wykluczyć hipotezy otrucia lub innej poważnej choroby.