Nowy sezon upraw za pasem - pamiętajmy o pszczołach!

- W 2025 r. jednym z istotnych zagrożeń dla pszczół w Polsce, oprócz chorób wirusowych, bakteryjnych oraz warrozy, była ekspozycja na środki ochrony roślin (ŚOR). Choć przypadki ostrych zatruć zdarzały się rzadziej niż w przeszłości, znaczenie miały efekty subletalne i długotrwałe narażenie na ŚOR, które osłabiają kondycję całych rodzin pszczelich - poinformował Instytut Ochrony Roślin - Państwowy Instytut Badawczy w Poznaniu.

Zdaniem ekspertów z IOR-PIB, największe ryzyko dla pszczół wiązało się z insektycydami z grupy pyretroidów, o wysokiej toksyczności kontaktowej dla owadów, a także z grupy makrocyklicznych laktonów i diamidów – ryzyko przy ekspozycji chronicznej. Również, stosowanie mieszanin zbiornikowych oraz adiuwantów może zwiększać toksyczność preparatów dla pszczół. Fungicydy mogą nasilać działanie insektycydów. Herbicydy ograniczają dostępność pożytków, pogłębiając stres pokarmowy pszczół.

Substancje czynne ŚOR mogą powodować efekty subletalne, takie jak: zaburzenia orientacji i powrotu do ula, spadek aktywności lotnej i żerowania, osłabienie odporności i większą podatność na choroby czy pogorszenie rozwoju czerwiu. Skutki te są często niewidoczne bezpośrednio po zabiegu, ale prowadzą do osłabienia rodzin w dłuższym czasie.

Najważniejsze zalecenia praktyczne przekazane przez ekspertów z IOR:
•    wykonywać zabiegi po zakończeniu lotów pszczół (wieczór),
•    unikać oprysków w okresie kwitnienia,
•    ograniczać liczbę składników w mieszaninach,
•    przestrzegać etykiet i stref buforowych,
•    utrzymywać współpracę rolnik–pszczelarz.

Najczęstsze błędy rolników zagrażające pszczołom
•    opryski wykonywane w czasie aktywnego lotu pszczół
•    łączenie kilku ŚOR i adiuwantów „dla pewności”
•    zabiegi w pełni kwitnienia roślin
•    brak informacji dla pszczelarzy o planowanych opryskach
•    przekraczanie zalecanych dawek
•    opryski wykonywane nad ranem, krótko przed wylotem pszczół
•    opryski wykonywane w niekorzystnych warunkach meteorologicznych (inwersja termiczna)

W IOR – PIB, w ramach Dotacji Celowej MRiRW trwają badania nad poszukiwaniem bezpiecznych, naturalnych substancji repelentnych dla pszczół, które mogłyby czasowo odstraszać pszczoły od potraktowanych ŚOR upraw, ograniczając ich ekspozycję w okresie najsilniejszego działania środków.