Obowiązki posiadacza zwierząt – system identyfikacji i rejestracji zwierząt

Od 1 stycznia 2026 r. zmienia się sposób realizacji obowiązków związanych z identyfikacją i rejestracją zwierząt gospodarskich w Polsce. Posiadacze bydła, owiec, kóz i świń oraz właściciele koniowatych (konie, osły, muły) będą zobligowani do informowania o wszystkich zdarzeniach zwierzęcych za pośrednictwem systemu IRZplus. Podstawowym narzędziem będzie aplikacja IRZplus umożliwiająca zgłaszanie zdarzeń dotyczących zwierząt drogą elektroniczną. Jednak ministerstwo wydłużyło możliwość składania papierowych formularzy do 31 grudnia 2026 r. dla tych, którzy nie są w stanie od razu przejść na wersję elektroniczną. Oznacza to, że choć docelowo papierowa forma ma być wygaszona, posiadacze zwierząt mają okres przejściowy, by przygotować się do całkowicie cyfrowej obsługi. (Od red. od lipca br. na łamach „WKP” ukazuje się cykl artykułów dotyczących aplikacji IRZplus).

Każdy posiadacz zwierząt gospodarskich musi: 

• Uzyskać numer producenta rolnego (złożyć wniosek o wpis do ewidencji producentów do kierownika biura powiatowego ARiMR, właściwego ze względu na miejsce zamieszkania producenta).
• Zgłosić działalność (siedziba stada).

Typy działalności oraz ich rodzaje możliwe do zgłoszenia to: 

1. Siedziba stada to miejsce, w którym:

• prowadzi się chów, hodowlę lub wypas zwierząt,
• prowadzi się miejsce gromadzenia zwierząt,
• organizuje się targi, wystawy, pokazy lub konkursy zwierząt,
• prowadzi się cyrk objazdowy,
• prowadzi się grupę tresowanych zwierząt,
• prowadzi się obrót zwierzętami, pośrednictwo w tym obrocie lub skup zwierząt,
• dokonuje się uboju zwierząt pochodzących z innych siedzib stada w celu produkcji mięsa na użytek własny,

2. Rzeźnia
    
3. Zakład drobiu;

• zakład hodowli zarodowej,
• zakład reprodukcyjny,
• zakład hodowli kur niosek,
• zakład wylęgu drobiu,
• zakład odchowu drobiu,
• zakład hodowli drobiu rzeźnego,
• chów przydomowy,
• • inne,

4. Zakład przetwórczy/spalarnia.

Dla każdego rodzaju działalności jest nadawany odrębny numer. 

• Uzupełnić informację „opis systemu utrzymywania bydła, owiec i kóz w siedzibie stada” oraz „opis modelu produkcji oraz systemu utrzymywania świń w siedzibie stada” w przypadku gatunku świnie.
• Prawidłowo oznakować zwierzęta (bydło, owce, kozy, świnie, jeleniowate, wielbłądowate i koniowate).

Dopuszcza się rodzaje identyfikatorów dla poszczególnych gatunków: 

Bydło:

• zwykły kolczyk,
• kolczyk elektroniczny,
• kapsułka ceramiczna (bolus),
• wszczepiany transponder.

Owce i kozy:

• zwykły kolczyk,
• kolczyk elektroniczny,
• zwykła lub elektroniczna opaska na pęcinę,
• kapsułka ceramiczna (bolus),
• wszczepiany transponder,
• tatuaż.

Świnie:

• zwykły kolczyk,
• kolczyk elektroniczny,
• wszczepiany transponder,
• tatuaż.

Jeleniowate:

• zwykły kolczyk,
• wszczepiany transponder,
• tatuaż.

Wielbłądowate:

• zwykły kolczyk,
• wszczepiany transponder.

Koniowate:

• wszczepiany transponder,
• marker genetyczny (konie trakeńskie).

- Zgłaszać wszystkie zdarzenia – niezależnie od ich liczby, gatunku i przeznaczenia dotyczące zwierząt, m.in.:

• urodzenie,
• przemieszczenie: opuszczenie siedziby stada (sprzedaż, padnięcie, zabicie, wywóz do innego kraju, zaginięcie) oraz przybycie (kupno, sprzedaż, przywóz z innego kraju),
• ubój.

Nowy system IRZplus jest nieustannie doskonalony i rozszerzany o kolejne funkcje, które mają na celu usprawnienie obsługi hodowców oraz zwiększenie przejrzystości i efektywności rejestracji zwierząt. Ciągły rozwój systemu pozwala na lepsze dostosowanie go do potrzeb użytkowników oraz wymagań unijnych w zakresie cyfryzacji administracji rolnej. W ostatnim czasie wprowadzono funkcję generowania raportów o obrocie stada, które pokazują stan średnioroczny zwierząt (w sztukach i DJP) oraz przelotowość stada. Wprowadzono również skrócenie formalnego okresu międzywycieleniowego z 320 do 300 dni, a także udogodnienia, takie jak zapisywanie szablonów dokumentów, import danych z plików TXT/CSV, kreator zgłoszeń oraz personalizacja ustawień widoku. Dzięki tym modernizacjom aplikacja staje się coraz bardziej intuicyjna, nowoczesna i dostosowana do potrzeb użytkowników oraz wymogów administracji unijnej. Większość posiadaczy zwierząt chwali sobie system aplikacji IRZplus, który pozwala dokonywać zgłoszeń szybko, wygodnie i bez wychodzenia z domu, oszczędzając czas i pieniądze. 

Przestrzeganie zasad identyfikacji i rejestracji zwierząt pozostaje obowiązkiem każdego posiadacza, ale stanowi również wyraz odpowiedzialności i profesjonalizmu w prowadzeniu hodowli. Rzetelne prowadzenie ewidencji, prawidłowe oznakowanie i terminowe zgłaszanie zdarzeń mają kluczowe znaczenie nie tylko dla bezpieczeństwa sanitarnego kraju, lecz także dla wiarygodności i konkurencyjności polskiego rolnictwa na rynku europejskim.