Zbiór zaleceń dobrej praktyki rolniczej - co warto wiedzieć?

Aktualizacja ZZDPR w 2025 roku przyniosła istotne zmiany, ze szczególnym uwzględnieniem wymagań dotyczących przechowywania nawozów naturalnych. Nowości te są efektem nowelizacji ustaw: z 25 lipca 2025 r. o szczególnych rozwiązaniach w przechowywaniu nawozów naturalnych oraz z 1 października 2024 r., dotyczącej m.in. usuwania skutków powodzi.

Celem zmian jest nie tylko odpowiedź na potrzeby rolników, lecz także wzmocnienie ochrony zasobów wodnych przed azotanami. Dokument zawiera wiele konkretnych wskazówek, które mają realnie wpłynąć na zmniejszenie ryzyka zanieczyszczenia wód oraz poprawić zarządzanie nawozami w gospodarstwach rolnych. Wśród głównych wytycznych są:
•     właściwe stosowanie nawozów: zaleca się dokładne przestrzeganie norm nawożenia, dostosowanie dawek do rzeczywistych potrzeb upraw i warunków glebowych, aby ograniczyć azotany w spływach powierzchniowych i podziemnych
•     warunki przechowywania nawozów naturalnych: zalecenia nakładają wymogi minimalizacji ryzyka skażenia gleby i wód przez odpowiednie magazynowanie obornika, gnojowicy i gnojówki w szczelnych pojemnikach lub odpowiednio zabezpieczonych miejscach
•     terminy i metody nawożenia: szczególnie w rejonach podatnych na wymywanie azotanów, nawożenie powinno odbywać się w optymalnych
terminach, z zastosowaniem technik ograniczających straty składników pokarmowych
•     stosowanie nawozów na terenach o dużym nachyleniu i podatnych na podtopienia: wymagana jest szczególna ostrożność, co zmniejsza ryzyko spływu zanieczyszczeń do cieków wodnych.

Nieprzestrzeganie wymogów nowego ZZDPR wiąże się z poważnymi konsekwencjami finansowymi.

Stawki obciążeń wynoszą:

• za nieprawidłowe przechowywanie nawozów – 4.404,80 zł
• za niewłaściwe prowadzenie dokumentacji azotanowej – 734,13 zł
• za brak planu nawożenia azotem – 734,13 zł.

Ważne jest, że poza karami finansowymi, stosowanie nawozów niezgodnie z przepisami może prowadzić do utraty części dopłat bezpośrednich. Kontrole w tym zakresie przeprowadzają Inspekcja Ochrony Środowiska oraz Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Od 2026 roku przewidziane jest podniesienie tych kar o kilkadziesiąt do ponad stu złotych, dlatego przestrzeganie wymogów nabiera większego znaczenia i staje się powinnością jeszcze pilniejszą. Wprowadzone w 2025 roku przepisy w zakresie przechowywania nawozów naturalnych jasno określają obowiązki rolników, ale dają im też wsparcie:

• gospodarstwa posiadające do 210 DJP muszą

- zapewnić powierzchnię lub pojemność umożliwiającą gromadzenie co najmniej 6-miesięcznej
produkcji nawozów płynnych albo – 5-miesięcznej – stałych
•     wydłużono okres dostosowania miejsc do wymogów: do końca 2027 r. dla gospodarstw do 20 DJP oraz do końca 2025 r. dla gospodarstw od 21 do 210 DJP
•     ustawodawca przewidział możliwość umorzenia postępowań administracyjnych dotyczących niedostosowania do wymogów, pod warunkiem złożenia odpowiedniego zgłoszenia w ustawowym terminie
•     zniesiono tymczasowo wymóg uzyskania decyzji o warunkach zabudowy dla budowy płyt do składowania obornika oraz szczelnych zbiorników na gnojówkę i gnojowicę, co ma ułatwić rolnikom inwestycje.

Wdrażanie tych przepisów ma podstawowe znaczenie w ochronie środowiska, zwłaszcza jakości wód powierzchniowych i podziemnych. Odpowiednie przechowywanie i stosowanie nawozów naturalnych ogranicza spływ azotanów oraz zmniejsza ryzyko skażenia, co przekłada się też na zdrowsze środowisko dla ludzi i zwierząt. Warto poznać ustawę z 25 lipca 2025 r. o szczególnych rozwiązaniach w zakresie przechowywania nawozów naturalnych. Godne uwagi przepisy to:
•     art. 4. – gwarantuje, że zmiana zagospodarowania terenu dotycząca obiektów budowlanych potrzebnych do przechowywania nawozów nie wymaga decyzji o warunkach zabudowy do 31 grudnia 2027 r.
•     art. 5. – przewiduje umorzenie postępowań administracyjnych dotyczących niedostosowania gospodarstw do wymogów przechowywania, jeśli rolnicy zgłoszą się w odpowiednim terminie.

Przestrzeganie tych regulacji to znaczący krok w kierunku nowoczesnego, proekologicznego rolnictwa, które łączy ochronę środowiska z ekonomicznymi interesami polskich gospodarstw. Już dziś warto dokładnie zapoznać się z obowiązującymi zasadami, aby uniknąć wysokich kar i wspierać trwały rozwój rolnictwa.

ŁODR Marta Wojtasik