Co nowego w prawie dla rolnika?

Od 27 lutego 2026 r. obowiązują nowe przepisy wykonawcze, które precyzują, jak inwestor może legalnie wejść na teren sąsiada. Określają dokładnie procedurę wejścia na cudzą nieruchomość, gdy roboty budowlane wymagają dostępu do posesji, budynku lub lokalu sąsiada.

Gdy sąsiad odmawia zgody, inwestor może wystąpić do organu administracji architektoniczno-budowlanej o decyzję, która określa zakres i czas korzystania oraz zastępuje zgodę właściciela. Sąsiadowi przysługuje wtedy naprawienie szkód albo zapłata. Trzeba też wiedzieć, że w nagłych przypadkach możliwe jest takie wejście na podstawie art. 142 Kodeksu cywilnego, który reguluje stan wyższej konieczności w kontekście prawa własności. Szczegóły postępowania znajdziemy w ustawie z 4 grudnia 2025 roku – Prawo budowlane, art. 47 (Dz. U. 2025 poz. 1847).

Od 5 marca 2026 r. weszły w życie nowe przepisy dotyczące zatrudniania pomocników rolnika będących wysiedleńcami z Ukrainy. Zgodnie z aktualnymi regulacjami osoby objęte ochroną czasową będą mogły legalnie przebywać w Polsce i pracować w gospodarstwach rolnych nawet do 4 marca 2027 r. Od 5 marca 2026 r. status beneficjenta ochrony czasowej obejmuje nie tylko obywateli Ukrainy – uchodźców wojennych.

Przepisy rozszerzają tę kategorię również na inne osoby, które przed wybuchem wojny legalnie przebywały na terytorium Ukrainy. Szczegółowe informacje dotyczące zasad zatrudniania pomocnika rolnika oraz jego ubezpieczenia można uzyskać w jednostkach Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego (KRUS).

Wyjaśnienie kwestii, kto powinien zgłaszać stado drobiu do Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa: podstawą prawną są zarówno przepisy krajowe, jak i regulacje unijne. Polska korzysta z odstępstwa przewidzianego w rozporządzeniu UE 2016/429, które pozwala wyłączyć z obowiązku rejestracji drób utrzymywany wyłącznie na własne potrzeby.

Przepisy nie określają dokładnego limitu liczby kur, które można trzymać bez zgłoszenia, jeśli hodowla nie ma charakteru komercyjnego. Najważniejszym warunkiem pozostaje brak sprzedaży produktów pochodzących z takiego kurnika. Jeśli kury są utrzymywane wyłącznie
na potrzeby gospodarstwa domowego, a jaja oraz mięso nie trafiają do sprzedaży, właściciel nie musi rejestrować hodowli w ARiMR. W takim przypadku przydomowy kurnik pozostaje poza obowiązkiem zgłoszenia. Rejestracji podlega hodowla – w przypadku kur niosek próg to ponad 350 sztuk, brojlerów kurzych – ponad 500 sztuk. Rejestracji wymagają także hodowle innych gatunków drobiu, np.: kaczek, gęsi, indyków czy perlic, jeśli liczba ptaków przekracza 100 sztuk danego gatunku. Dodatkowo obowiązek zgłoszenia obejmuje gospodarstwa utrzymujące ponad 350 przepiórek japońskich lub przynajmniej dwa strusie. Rejestracji podlegają również zakłady, w których przechowuje się co najmniej 500 jaj innych gatunków ptaków albo 10 jaj strusich.

Aby przeciwdziałać nieprawidłowościom i wyjść naprzeciw potrzebom zarówno rolników, jak i wymogom przepisów prawnych, w sejmie został złożony projekt ustawy o zmianie ustawy Prawo wodne, który przewiduje, że właściciele nielegalnych studni będą mogli zgłosić swoje urządzenia do 30 września 2027 roku. Ci, którzy zrobią to dobrowolnie, zostaną zwolnieni z części kar oraz opłat administracyjnych. Warunkiem jest jednak pozytywna ocena lokalizacji i warunków gruntowych przeprowadzona przez przedstawicieli Państwowego Gospodarstwa Wodnego Wody Polskie. Zgłoszenie ma obejmować studnie działające bez jakiejkolwiek zgody wodnoprawnej. Celem nowelizacji jest również uzupełnienie wiedzy o faktycznej liczbie ujęć wodnych w kraju, co pozwoli lepiej planować gospodarowanie zasobami wodnymi, zwłaszcza na terenach zagrożonych suszą. Abolicja oznacza, że właściciel, który dokona legalizacji urządzenia wodnego, nie będzie podlegał administracyjnej karze pieniężnej, o której mowa w art. 472 aa ust. 1 pkt 2 Prawa wodnego.

Każdy posiadacz powyżej 1 hektara gruntów ornych, od którego naliczany jest podatek rolny, ma obowiązek mieć ubezpieczenie OC rolnika
– nawet wtedy, gdy wydzierżawił swoją ziemię. Pamiętać należy, że ubezpieczenie OC rolnika dotyczy posiadania gospodarstwa, a nie tylko prowadzenia produkcji rolnej. To znaczy, że brak aktualnych upraw czy hodowli nie zwalnia z obowiązku ubezpieczenia. Podobnie także dłuższy wyjazd lub przebywanie poza gospodarstwem nie znosi konieczności posiadania polisy!

Trzeba też wiedzieć, że zakład ubezpieczeń nie pokryje szkód:

‒ rzeczowych w mieniu (sprzęt, maszyna) wypożyczonym lub przyjętym do naprawy bądź użytkowania (np. pożyczony ciągnik sąsiada)

‒ za zanieczyszczenia, skażenia gleby lub wód

‒ nie pokryje kar, grzywien sądowych ani administracyjnych nałożonych na rolnika

‒ nie odpowiada za szkody w gotówce, papierach wartościowych, biżuterii, dokumentach i zbiorach filatelistycznych

‒ za choroby zakaźne, które nie pochodzą bezpośrednio od zwierząt

‒ spowodowanych rażącym niedbalstwem, chyba że przepisy stanowią inaczej.

Warto znać te wyłączenia! Wielu rolników błędnie zakłada, że wykupienie ubezpieczenia OC chroni „od wszystkiego”.

‒ Do 1 czerwca 2026 roku został wydłużony termin na realizację przedsięwzięć z Krajowego Planu Odbudowy w zakresie wymiany pokryć dachowych wykonanych z azbestu. Zakończenie inwestycji i złożenie wniosku o płatność końcową musi nastąpić do 1 czerwca br.

‒ Resort rolnictwa planuje uruchomić w drugiej połowie br. tanie kredyty dla rolników oraz przedsiębiorstw sektora przetwórstwa rolno-spożywczego. Wsparcie ma być kontynuacją przede wszystkim kredytu obrotowego z gwarancją i dopłatą do odsetek (w pierwszym okresie spłaty kredytu – możliwość obniżenia kosztów jego obsługi) w celu poprawy płynności finansowej gospodarstw rolnych i przedsiębiorstw z branży przetwórstwa rolno-spożywczego. Proponowany instrument nie będzie mógł być łączony z inną formą dofinansowania, w tym z dopłatami do odsetek, oferowaną przez ARiMR w ramach wsparcia krajowego. Planowane zmiany przewidują również, że tego typu przyznane środki będą stanowić pomoc de minimis albo pomoc de minimis w rolnictwie.

‒ Od 1 kwietnia pojawią się dodatkowe limity w ramach preferencyjnych kredytów inwestycyjnych i klęskowych dla rolników. Szczegóły podano na stronie Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w zakładce „Pomoc krajowa”, natomiast listę banków można znaleźć pod adresem: https://www.gov.pl/web/arimr/1-kredyty-preferencyjne.

‒ Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa przyjmuje wnioski o wsparcie do przezimowanych rodzin pszczelich. Tak jak w poprzednich latach, stawka pomocy wynosi 50 zł do jednego pnia. Dokumenty przyjmowane są do końca maja za pośrednictwem Platformy Usług Elektronicznych ARiMR. Doradcy ŁODR wspomagają pszczelarzy w przygotowaniu wniosków.

Izabela Radziwon
Oddział w Kościerzynie ŁODR
Anna Walas
Centrala w Bratoszewicach ŁODR