Rolnik jako pracodawca

Rolnik chcący zatrudnić takiego pracownika powinien najpierw upewnić się, czy dana osoba posiada odpowiedni status, a następnie może zawrzeć umowę o pomocy przy zbiorach lub innych pracach w gospodarstwie. Warto wiedzieć, że umowa o pomocy przy zbiorach obejmuje tylko czynności związane z bezpośrednim pozyskiwaniem płodów rolnych oraz ich wstępnym przygotowaniem.

Zakres prac musi ograniczyć się do:
‒ zbierania produktów rolnych, w tym: owoców, warzyw, chmielu, tytoniu, ziół i roślin zielarskich
‒ usuwania zbędnych części roślin

‒ klasyfikowania lub sortowania zebranych produktów

‒ wykonywania innych czynności pomocniczych, związanych z przygotowaniem zbiorów do transportu lub przechowywania.

Nie są to jedyne zmiany związane z zatrudnieniem w gospodarstwach rolnych, jakie nastąpiły w 2026 roku. Od 1 stycznia minimalne wynagrodzenie wzrosło do 4.806 zł brutto, a minimalna stawka godzinowa do 31,40 zł brutto. W związku z powyższym wzrosną koszty zatrudnienia (ZUS), w tym potencjalnie opłaty za zezwolenia sezonowe. Rolnik, który prowadzi własne gospodarstwo rolne, ma dowolność w zatrudnianiu pracowników, może zawrzeć umowę: o pracę, zlecenie, o dzieło, o pomoc przy zbiorach, ale również kontrakt na wykonanie prac sezonowych czy umowę z agencją pracy tymczasowej. Przepisy są w tym zakresie wystarczająco elastyczne i uwzględniają specyfikę rolnictwa oraz występującą tu sezonowość zgodnie z oczekiwaniami rolników – pracodawców.

I tak: w zależności od tego, jaki rodzaj umowy zostanie zawarty, zatrudniony pracownik oraz pracodawca posiadają określone prawa i obowiązki.

Rolnik ma możliwość zatrudniania cudzoziemców, a liczba pracowników zagranicznych w Polsce rośnie z roku na rok. Niektórzy obcokrajowcy mogą otrzymać pracę w Polsce na takich samych zasadach jak polscy obywatele, zgodnie z Ustawą z 20 marca 2025 roku o warunkach dopuszczalności powierzania pracy na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Do tej grupy zalicza się między innymi osoby posiadające obywatelstwo w jednym z państw członkowskich Unii Europejskiej, Europejskiego Obszaru Gospodarczego – czyli Norwegii, Islandii oraz Liechtensteinu – Szwajcarii, a także krajów, które posiadają zezwolenie na korzystanie ze swobodnego przepływu osób, obowiązującego na podstawie umowy zawartej z Unią Europejską oraz jej członkami. Taką możliwość otrzymują również rodziny osób wymienionych powyżej, dzieci małżonka cudzoziemca do ukończenia 21. roku życia lub będące na jego utrzymaniu, a także rodzice obcokrajowca lub małżonka pozostający na ich utrzymaniu. Również obywatele Ukrainy, Armenii, Białorusi i Mołdawii korzystają ze specjalnych ułatwień w podejmowaniu legalnej pracy w  Polsce – nie jest wymagane zezwolenie na pracę. Ta ostatnia grupa pracowników zagranicznych szczególnie interesuje polskich rolników – pracodawców, gdyż to oni najczęściej podejmują pracę w naszych gospodarstwach rolnych.

O czym musi pamiętać przedsiębiorca rolny chcący zatrudnić cudzoziemca?

Powinien wiedzieć, że jest zobligowany do przestrzegania wszystkich przepisów związanych z zatrudnieniem oraz że wysokość wynagrodzenia wypłacanego cudzoziemcowi nie może być niższa niż płaca minimalna lub minimalna stawka godzinowa. To na nim spoczywa również obowiązek zgłoszenia pracownika w ciągu 7 dni od dnia rozpoczęcia przez niego pracy do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego.

Należy również mieć na uwadze, że nielegalne zatrudnianie cudzoziemców wiąże się z wieloma sankcjami:

‒ wysoka grzywna od 3.000 zł do 50.000 zł za każdego nielegalnie zatrudnionego cudzoziemca

‒ jeśli cudzoziemiec przebywa w Polsce nielegalnie, pracodawca ryzykuje grzywnę od 1.000 zł do 30.000 zł, a Państwowa Inspekcja Pracy może
skierować sprawę do sądu
‒ konieczność uregulowania zaległych składek w ZUS oraz kary od Urzędu Skarbowego.

Cudzoziemiec pracujący nielegalnie również podlega karze grzywny i może otrzymać nakaz opuszczenia kraju.

Iwona Kacprzyk
Centrala w Bratoszewicach ŁODR