Zdrowe odżywianie na co dzień - jak jeść zdrowo?

Dlaczego warto zdrowo jeść

Jedzenie jest dla organizmu jednocześnie paliwem i budulcem. To, co jemy, wpływa na poziom energii w ciągu dnia, koncentrację, jakość snu i zwykłe codzienne samopoczucie. Pierwsze efekty zmian w diecie widać zwykle szybko. Po dobrze skomponowanym posiłku dłużej czujemy sytość, rzadziej sięgamy po przekąski i łatwiej dotrwać do wieczora bez popołudniowego spadku formy.

Drugi powód to perspektywa wielu lat. Światowa Organizacja Zdrowia od dawna podkreśla, że zbilansowana dieta należy do najważniejszych czynników chroniących przed chorobami serca, cukrzycą typu 2 i otyłością. Nie da się zagwarantować sobie zdrowia samym talerzem, ale to jeden z niewielu elementów, na które mamy realny wpływ każdego dnia.

Jest też trzeci powód, o którym mówi się rzadziej. Nawyki żywieniowe przechodzą z pokolenia na pokolenie. Dzieci jedzą to, co widzą na stole, więc dbając o własny jadłospis, ustawiamy też punkt wyjścia dla najmłodszych.

Zdrowa dieta jest prostsza, niż się wydaje

Nie potrzeba do niej rewolucji ani egzotycznych składników. Większość zaleceń sprowadza się do kilku zasad: dużo warzyw i owoców, produkty pełnoziarniste, strączki, orzechy, nasiona, dobre tłuszcze roślinne, a do tego mniej cukru, soli i żywności wysokoprzetworzonej. Pomaga też prosty nawyk czytania składu, im krótszy i bardziej zrozumiały, tym lepiej.

Najłatwiej zacząć od drobnych zamian. Biały chleb na pełnoziarnisty, słodzony jogurt na naturalny z owocami, słodki krem do kanapek na masło orzechowe zrobione wyłącznie z orzechów. Żadna z tych zmian nie wymaga wysiłku, a po jakimś czasie składają się na nowy jadłospis. Ważniejsza od perfekcji jest regularność. Liczy się to, co jemy na co dzień.

Skąd wiadomo, co naprawdę jest w jedzeniu

Skład na etykiecie mówi dużo, ale nie wszystko. Nie dowiemy się z niego, jak uprawiano surowiec, czym go chroniono przed szkodnikami ani co działo się z nim po drodze do sklepu. W większości przypadków musimy po prostu zaufać producentowi.

Wyjątkiem jest żywność ekologiczna. W Unii Europejskiej określenia "eko", "bio", "ekologiczny" są chronione prawnie. Można ich użyć wyłącznie wtedy, gdy produkt przeszedł certyfikację, a więc gdy ktoś niezależny sprawdził, czy deklaracje producenta mają pokrycie w rzeczywistości.

Ekologiczne, czyli sprawdzane na każdym etapie

Największą zaletą tego systemu jest to, że nie kończy się na polu. Certyfikacja obejmuje cały łańcuch. Rolnika, przetwórcę, importera i hurtownię. Każdy z tych podmiotów jest co najmniej raz w roku weryfikowany przez niezależną jednostkę certyfikującą, a oprócz kontroli planowych zdarzają się też niezapowiedziane, połączone z pobieraniem próbek do badań. W Polsce nad jednostkami certyfikującymi czuwa Inspekcja Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych. Jeśli choć jedno ogniwo nie spełnia wymagań, produkt traci prawo do oznaczenia jako ekologiczny.

Co dokładnie jest sprawdzane? W uprawie obowiązuje zakaz stosowania syntetycznych środków ochrony roślin, nawozów sztucznych i organizmów modyfikowanych genetycznie. W przetwórstwie lista dozwolonych dodatków jest znacznie krótsza niż w żywności konwencjonalnej. Do tego dochodzi dokumentacja, która pozwala prześledzić drogę surowca od gospodarstwa aż do gotowego opakowania.

Produkt z certyfikatem łatwo rozpoznać na półce. Ma na etykiecie unijne logo, czyli zielony listek ułożony z gwiazdek, a obok kod jednostki certyfikującej, który w Polsce zaczyna się od liter PL-EKO.

Czy żywność ekologiczna jest zdrowsza

Uczciwa odpowiedź brzmi: może być, choć nauka nie mówi tu jednym głosem. Część badań wskazuje na wyższą zawartość polifenoli w ekologicznych warzywach i owocach, inne nie potwierdzają dużych różnic w wartości odżywczej. Znacznie mniej wątpliwości budzi kwestia pozostałości pestycydów. Coroczne raporty Europejskiego Urzędu ds. Bezpieczeństwa Żywności pokazują, że w próbkach żywności ekologicznej mierzalne pozostałości wykrywa się wyraźnie rzadziej niż w żywności konwencjonalnej.

Dlatego o żywności ekologicznej najtrafniej można powiedzieć, że jest pewniejsza. Jej przewagą nie jest obietnica na opakowaniu, tylko system, w którym tę obietnicę ktoś regularnie sprawdza.

Kontrola to jedno, procedury i doświadczenie to drugie

Certyfikat wyznacza poziom obowiązkowy, ale część producentów idzie o krok dalej. Dobrym przykładem jest Ekogram, polski producent maseł orzechowych z wieloletnim doświadczeniem i własną przetwórnią w Cikowicach pod Krakowem. Cała produkcja odbywa się tam na miejscu, w Polsce, według własnych, dopracowywanych przez lata procedur jakości, dzięki czemu firma ma pełną kontrolę nad każdym etapem powstawania produktu.

Takie podejście dobrze pokazuje, czym różni się spełnianie wymogów od brania odpowiedzialności za to, co trafia do klienta. Producent, który ma własny zakład, własne procedury i lata praktyki, nie musi polegać na cudzych zapewnieniach, sam wie, co dzieje się z produktem na każdym etapie.

Od czego zacząć

Najlepiej od małych kroków. Jedna zamiana w tygodniu, chwila na przeczytanie składu, rzut oka na etykietę w poszukiwaniu zielonego listka. Warto też wybierać producentów, którzy otwarcie mówią o tym, jak powstają i jak są badane ich produkty. Zdrowe odżywianie nie polega na tym, żeby jeść idealnie, tylko na tym, żeby jeść świadomie, a to jest w zasięgu każdego.

artykuł sponsorowany