KalendarzRolników.pl
PARTNERZY PORTALU
  • województwo łódzkie
  • Partner serwisu Kujawsko-Pomorski Ośrodek Doradztwa Rolniczego
  • Partner serwisu Narodowy Instytut Kultury i Dziedzictwa Wsi w Warszawie
  • Partner serwisu KRAJOWY OŚRODEK WSPARCIA ROLNICTWA
  • Narodowy Instytut Wolności
  • Partner serwisu Województwo Podlaskie
  • Partner serwisu Krajowa Rada Izb Rolniczych

WYSZUKIWARKA

Nowy program azotanowy - sprawdź, czy wiesz już o nim wszystko

Opublikowano 08.04.2019 r.
O nowym programie azotanowym pisaliśmy już wiele razy, ale rolnicy wciąż mają mnóstwo pytań i wątpliwości. Raz jeszcze przedstawiamy małe kompendium dotyczące programu azotanowego. Przeczytaj koniecznie i sprawdź swoją wiedzę. 

Przepisy ograniczające stosowanie azotu w rolnictwie nie są niczym nowym. Istniały w polskim prawie już przed naszym wejściem do UE. Po akcesji w 2004 roku wdrożono unijną dyrektywę azotanową. Między innymi opracowano zasady nawożenia dla obszarów szczególnie narażonych na zanieczyszczenie wód azotanami pochodzącymi z rolnictwa (OSN), które obejmowały 2–5% kraju. Obecnie zasady te obowiązują w całej Polsce.

O graniczenia w nawożeniu azotem nakłada ustawa Prawo wodne z 2017 roku, a szczegółowe przepisy zawiera Rozporządzenie Rady Ministrów, obowiązujące od 27 lipca 2018 roku.

Podstawowe zasady stosowania nawozów

Dopuszczalna dawka azotu z nawozów naturalnych wynosi 170 kg N/ha w czystym składniku w ciągu roku. To funkcjonujący już wcześniej przepis, który ogranicza stosowanie obornika, gnojówki, gnojowicy i innych nawozów naturalnych do poziomu wynikającego z zawartego w nich azotu ogólnego. Na przykład, jeżeli w 1 tonie obornika jest 5 kg azotu, to roczna dawka tego nawozu na 1 ha nie może przekroczyć 170 : 5 = 34 tony.

Nie zmieniły się także następujące zasady:

- Płynne i stałe nawozy naturalne należy przechowywać i składować w sposób bezpieczny dla środowiska tak, aby wycieki nie przedostawały się do gruntu i wód (zasada ogólna dla wszystkich sytuacji). Zatem wszyscy rolnicy, którzy produkują (lub przyjmują) i stosują nawozy naturalne, muszą zapewnić bezpieczne przechowanie ich przez okres, kiedy nie mogą być rolniczo wykorzystane.
- Zabronione jest stosowanie nawozów na glebach zamarzniętych, pokrytych śniegiem, zalanych wodą, nasyconych wodą (dotyczy całego roku).

Maksymalne dawki azotu

Dla każdego uprawianego gatunku roślin obowiązują górne limity dawek azotu w czystym składniku (łącznie z nawozów mineralnych i organicznych). Limity te mogą być zmienione tylko wtedy, gdy gospodarstwo opracowuje indywidualny plan nawożenia lub plan nawożenia azotem.

Tabela 1. Maksymalne dawki azotu ogółem w sezonie od siewu do zbioru w gospodarstwach, które nie mają planu nawożenia azotem, kg N/ha

Uprawa

Maksymalna dawka azotu

Pszenica ozima

200

Pszenica jara

160

Pszenżyto

180

Żyto populacyjne

120

Żyto mieszańcowe

150

Jęczmień ozimy i jary pastewny

140

Jęczmień jary browarny

80

Mieszanka zbożowa na ziarno

140

Mieszanka zbożowo-strączkowa na ziarno

100

Owies

120

Kukurydza na ziarno i zielonkę

240

Ziemniaki wczesne

90

Ziemniaki późne

180

Buraki cukrowe

180

Buraki pastewne

200

Marchew

200

Rzepak

240

Rzepik

180

Gorczyca

120

Perko

140

Groch, bobik, łubin, wyka, soczewica, seradela, lędźwian, soja

30 (mineralne) / 50 (naturalne)

Trawy w uprawie polowej

300

Mieszanka traw z motylkowymi drobnonasiennymi

150

Żyto, owies na zielonkę

120

Łąka (1, 2, 3, 4 pokosy)

(60 / 120 / 180 / 220)

Łąka w użytkowaniu kośno-pastwiskowym

160

Gryka, facelia

100

Len

80

Mak

90

Tytoń

160

Sorgo i mieszanka z kukurydzą

200

 
 
Dawki są opracowane także dla roślin energetycznych, warzyw polowych, roślin sadowniczych, roślin ozdobnych.
 

Terminy nawożenia azotem

Ograniczenia odnoszące się do terminów nawożenia nawozami prezentuje tabela 2. W Polsce wydzielono trzy strefy klimatyczne, o zróżnicowanych terminach stosowania nawozów (wszystkie gminy województwa kujawsko-pomorskiego wymieniono w załączniku nr 3 do Programu działań zamieszczonego w ww. rozporządzeniu).
 
Tabela 2. Dozwolone terminy nawożenia azotem w woj. kujawsko-pomorskim
 

Rodzaj gruntów

Nawozy azotowe mineralne

i nawozy naturalne płynne

Nawozy naturalne stałe

Grunty orne (dla gmin wg zał. nr 3)

1 marca – 25 października 1) 2)

1 marca – 31 października 1) 2)

Uprawy trwałe

1 marca – 31 października

1 marca – 30 listopada

Uprawy wieloletnie

Trwałe użytki zielone

Gleby odłogowane

nie stosuje się nawożenia przez cały rok 3)

 

1) Nie dotyczy gospodarstw, które będą zakładać uprawy jesienią po późno zbieranych przedplonach, buraku cukrowym, kukurydzy, późnych warzywach. Dopuszczalna dawka azotu w wieloskładnikowych nawozach dla zakładanych upraw nie może przekraczać 30 kg N/ha. Należy szczegółowo udokumentować: termin zbioru, datę, rodzaj i dawkę zastosowania nawozu oraz termin siewu jesiennej uprawy.
2) Jeżeli nie można było dokonać zbiorów lub nawożenia z uwagi na niekorzystne warunki pogodowe (np. nadmierne uwilgotnienie gleby), graniczny termin nawożenia przesuwa się do 30 listopada. 
3) Dopuszcza się nawożenie ugoru jesienią przed planowanym zakończeniem odłogowania.

Przechowywanie nawozów naturalnych

Najważniejsze obowiązki w zakresie przechowywania nawozów:
- Pojemność przykrytych zbiorników na płynne nawozy naturalne musi zapewnić 6-miesięczny okres ich przechowania.
- Powierzchnia miejsc przechowywania stałych nawozów naturalnych (np. obornik, pomiot ptasi) musi zapewnić 5-miesięczny okres ich przechowania.
- Rolnik prowadzący produkcję zwierzęcą zobowiązany jest do obliczenia wielkości produkcji nawozów naturalnych (wg zał. nr 6 do Programu) oraz potrzebnej wielkości płyt i zbiorników na odchody zwierzęce (wg zał. nr 4 i 5).
- W przypadku utrzymywania zwierząt gospodarskich na głębokiej ściółce obornik może być przechowywany w budynku inwentarskim o nieprzepuszczalnym podłożu.
- Możliwe jest czasowe (do 6 miesięcy od utworzenia pryzmy) przechowanie obornika na gruncie – pod warunkiem zlokalizowania pryzmy na terenie płaskim (o spadku do 3%), w miejscu niepiaszczystym i niepodmokłym. Lokalizację pryzmy oraz datę złożenia obornika w danym roku na danej działce zaznacza się na mapie lub szkicu działki, które przechowuje się przez 3 lata od dnia zakończenia składowania. Nie wolno składować ponownie obornika na pryzmie w tym samym miejscu przed upływem 3 lat.
- Zabronione jest przez cały rok składowanie pomiotu ptasiego na gruncie.
- Zabronione jest składowanie kiszonek bezpośrednio na gruncie. Kiszonki można przechowywać w silosach, rękawach foliowych, na płytach albo na podkładzie z folii, sieczki, słomy lub innego materiału pochłaniającego odcieki, oraz pod przykryciem foliowym.
- Zabronione jest przechowywanie nawozów naturalnych i kiszonek w odległości mniejszej niż 25 m od linii brzegu wód powierzchniowych, pasa morskiego oraz od studni lub ujęć wód, jeżeli nie ustanowiono strefy ochronnej.
- Można przekazać część lub całość wytwarzanych w gospodarstwie nawozów naturalnych innemu rolnikowi lub biogazowni rolniczej. Musi to być udokumentowane na piśmie (umowa). Dokumenty przekazania i przyjęcia nawozów przechowuje się przez 3 lata od sporządzenia. Gospodarstwo przyjmujące nawozy naturalne powinno posiadać odpowiednią powierzchnię lub pojemność do przechowywania ich w sposób bezpieczny dla środowiska.
Terminy dostosowania wielkości płyt i zbiorników:
- do 31.12.2021 roku – podmioty prowadzące chów lub hodowlę zwierząt gospodarskich w liczbie większej niż 210 DJP, w tym fermy powyżej 40 tys. stanowisk dla drobiu oraz powyżej 2 tys. stanowisk dla świń o wadze ponad 30 kg lub powyżej 750 stanowisk dla macior;
- do 31.12.2024 roku – gospodarstwa z produkcją zwierzęcą mniejszą lub równą 210 DJP.

Przed upływem ww. terminów szczelne zbiorniki mają zapewnić co najmniej 4-miesięczne przechowanie płynnych nawozów naturalnych.

Plan nawożenia azotem

Obowiązek opracowania i stosowania planu nawożenia azotem mają fermy prowadzące chów lub hodowlę drobiu powyżej 40 tys. stanowisk oraz chów i hodowlę trzody chlewnej powyżej 2 tys. stanowisk dla świń o wadze ponad 30 kg lub 750 stanowisk dla macior. Podmioty te mają też obowiązek uzyskania opinii o tym planie w okręgowej stacji chemiczno-rolniczej nie później niż do dnia stosowania nawozu oraz doręczenia kopii planu wraz z pozytywną opinią wójtowi lub prezydentowi miasta oraz wojewódzkiemu inspektorowi ochrony środowiska właściwemu ze względu na miejsce stosowania nawozów.

Plan nawożenia muszą posiadać również gospodarstwa, które stosują na swoich polach nawozy naturalne nabyte w wyżej wymienionych fermach lub u importera (nawet jeśli same ich nie wytwarzają).

Plan nawożenia azotem opracowują także (bez obowiązku opiniowania i przedkładania kopii w urzędach) gospodarstwa powyżej 100 ha użytków rolnych lub prowadzący uprawy intensywne według zał. nr 7 do Programu (m.in. pszenica, rzepak, kukurydza, burak) na gruntach ornych na powierzchni powyżej 50 ha lub utrzymujący obsadę zwierząt większą niż 60 DJP według stanu średniorocznego. Przy opracowaniu planu należy uwzględnić sposób obliczenia dawki nawozów azotowych mineralnych określony w załączniku nr 8. Plan nawożenia azotem opracowuje się dla każdej działki rolnej i przechowuje w gospodarstwie rolnym przez 3 lata od dnia zakończenia nawożenia wykonanego na podstawie tego planu.

Dokumentacja

Gospodarstwa o powierzchni co najmniej 10 ha UR oraz utrzymujące co najmniej 10 DJP zwierząt gospodarskich zobowiązane są do posiadania planu nawożenia azotem albo obliczenia maksymalnych dawek azotu, obliczenia wielkości płyt i zbiorników do przechowywania nawozów naturalnych (jeśli jest produkcja zwierzęca) oraz do prowadzenia ewidencji nawożenia azotem. 
Ewidencja nawożenia azotem zawiera następujące dane: data zastosowania nawozu, rodzaj uprawy (gatunek roślin) i jej powierzchnia, na której zastosowano nawóz, rodzaj nawozu i zawartość w nim azotu, zastosowana dawka nawozu (azotu), termin przyorania nawozu naturalnego (także terminy zbioru i siewu jesiennego upraw w przypadku wydłużenia terminu stosowania nawozów). Ewidencję można prowadzić w postaci papierowej (zapisy własne, arkusze, dzienniki, książka nawozowa) lub w formie elektronicznej.

Dokumenty należy przechowywać przez 3 lata od dnia zakończenia nawożenia wykonanego na podstawie planu nawożenia azotem albo obliczenia maksymalnych dawek azotu.

 

 

kontakt1.jpg
Marek Radzimierski
Kujawsko-Pomorski Ośrodek Doradztwa Rolniczego w Minikowie

Jeden z 16 Ośrodków Doradztwa Rolniczego w kraju. Podstawowym zadaniem KPODR jest udzielanie wszechstronnej pomocy rolnikom, mieszkańcom obszarów wiejskich oraz przedsiębiorcom związanym z przetwórstwem rolno-spożywczym w celu zwiększania dochodów gospodarstw rolnych oraz poprawy warunków życia na wsi.Główna siedziba znajduje się w Minikowie (pow. Nakielski). Ośrodek posiada oddziały w Zarzeczewie (pow. Włocławski) oraz w Przysieku (pow. Toruński). Posiada własne wydawnictwo,które jest wydawcą miesięcznika Wieś Kujawsko-Pomorska oraz wielu poradników. Organizuje liczne wystawy i targi -m.in Międzynarodowe Targi Rolno-Spożywcze "Agrotech" w Minikowie, które na obszarze 12ha odwiedza corocznie ok. 350 wystawców i około 35 tys. zwiedzających.

 
Zainteresował Cię ten artykuł? Masz pytanie do autora? Napisz do nas tutaj

POWIĄZANE TEMATY:program azotanowy
Komitet do spraw pożytku publicznego
NIW
Sfinansowano ze środków Narodowego Instytutu Wolności – Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego w ramach Rządowego Programu Rozwoju Organizacji Obywatelskich na lata 2018-2030
PROO